LİSANS TEZİ DANIŞMALIĞI

AnasayfaLİSANS TEZİ DANIŞMALIĞI

Tez ve Proje hazırlama uygulaması bu basamaklardan ilk defa geçen tüm öğrenciler için çok zor bir süreçtir. Tez yazma zaman aralığında, alanında uzman ve akademik anlamda yetkinliği olan uzmanlar tarafından doğru bir şekilde yönlendirilmek elde edeceğiniz neticeler ve başarınız için kritik rolü bulunmaktadır; bunun nedeni tez ve proje hazırlama zaman aralığında yaşadığınız deneyim ve kazanımlar sizi ilerideki dönemde iş ve akademik yaşamınıza hazırlayan önemli etkenlerdendir. Bu sebeple, destek alacağınız birey ve kuruluşları doğru seçmeniz sizi bu süreçte doğru şekilde yönlendirecek danışmanlarla çalışmanız ileriki başarılarınızın devam etmesini sağlayacaktır. Bu anlamda odevtezprojemerkezi alanında uzman kadrosu ile siz öğrencilerimize en doğru ve kaliteli desteği sunmayı hedeflemektedir. Bu yazıda lisans tezi danışmanlığı alanında lisans tezi yazım aşamalarından ve akademik uygulamalardan bahsedilecektir.

 

Lisans tezi akademik çalışma sonlarında hazırlanan çalışılmış olan bir konusunun nitel ve nicel verileri kapsamında profesyonel olarak yazıma dökülmesidir.  Tezlerin konuları çalışma alanlarına göre farklılık göstermektedir. Yine benzer şekilde, tezin statüsü ve içeriğine bağlı olarak da sayfa sayısı ve genel yapısı değişiklik göstermektedir. Tez yazımı hazırlanırken üniversitelerin tez yazım kurallarına göre düzenleme yapıldığı için bütün tezlerin formatları birbirinden farklı olabilmektedir. Bilimsel bir tez yazımı genel olarak ön lisans tezi, yüksek lisans tezi, doktora tezi olarak sıralanabilir. Tezin yazım aşamasına gelmeden yapılması gerekenler genel olarak üç ana başlık altında toplanmaktadır.

 

1.Tez yazımına başlamadan önce yapılması gerekenler;

  • Konu ile ilgili kapsamlı literatür taramaları yapmak,
  • Tez yazımında bütün kısımları doğru kurgulayabilme
  • Eğer tez içerisinde nicel verilerden yararlanılacaksa doğru istatistiklere karar vermek,
  • Literatür kapsamında yazarlara ve çalışmalara karar vermek
  • Enstitü için tez öneri formunun oluşturulması ve kurula gönderilmesi

 

2.Çalışma esnasında yapılması gerekli olan aşamalar;  

  • Konunun gidişatına göre ek literatür taramasına devam edilebilir.
  • Çalışma devam ederken analiz ve deneyler yapılır.
  • Çalışma kapsamında yapılan anket ya da deneylerle ilgili yöntemler yazılır.

3.Yazımdan önce yapılması gerekli olan basamaklar;

  • Literatür taraması bitirilir.
  • Verilerin nicel ve nitel olarak analiz edilir.

 

Tez yazımında belli prensiplerin üzerinde durulması gerekmektedir. Bunlar;  

  • Tezin yazımı konu başlığına tam olarak karşılık gelmelidir. Yani tezde anlatılan konularda başlıktan bağımsız olmalıdır.
  • Tezde her şey ayrıntılı olarak verilmelidir. Bütün sonuçlar, literatürde yapılmış olan benzer çalışmalar ile karşılaştırılmalıdır.
  • Tez yazımında mutlaka üniversitenin tez yazım kurallarına özen gösterilmelidir.

 

Bu prensipler  kapsamında bir tez aşağıdaki kısımlardan oluşmaktadır.

  • Kapak
  • İç kapak
  • İçindekiler
  • Önsöz
  • Semboller ve kısaltmalar dizini
  • Özet
  • Giriş
  • Malzeme ve yöntemler
  • Sonuçlar
  • Tartışma
  • Teşekkür
  • Kaynaklar

 

Giriş bölümünde konu ile ilgili olarak genel bilgi verilmektedir,  Konu ile ilgili yapılan literatür taramaları ışığında konu belli bölümlere ve alt başlıklara ayrılır. Bu bölümler 1.1. 1.1.2. şeklinde numaralandırılarak isimlendirilir. Giriş bölümünün sonunda konu toparlanır ve tezin hedeflerinden kısaca bahsedilir. Bazı tez formatlarında ise giriş kısmına geçmeden önce araştırmanın önemi, amacı, sınırlılıklar ve varsayımlar şeklinde ana başlıklar verilir. Bu tarz tezlerde ise giriş bölümünün sonunda hedeflerden bahsedilmesine gerek yoktur.

Giriş bölümünün esası tam olarak aşağıdaki sorulara cevap aramaktadır:

  1. Konu özgün müdür, Daha önce benzer çalışma yapan kişiler de var mıdır, konu hakkında ne biliyoruz, araştırmaların geneli hangi yönde bir yol izlemiş?  
  2. Bu çalışmanın ya da bu konu başlığının seçilmesinin nedeni nedir, bu konu literatüre bir katkı sağlayacak mıdır, neyi bilmiyoruz ve araştırmak istiyoruz?
  3. Çalışmanın genel amacı nedir ve ilerleyen zaman aralıkları içinde çalışmanın kazandıracağı bilgiler nelerdir?

Tezin ikinci bölümü her zaman materyal metod bölümüdür. Bu bölümde tezin konusuna göre hangi yöntem tercih edildiyse protokole göre o yöntemden bahsedilir. Eğer tez deney üzerine kurulu ise, deney yöntemleri ve yapılış şekilleri ya da anket şekilleri ve uygulama yöntemleri olabilir. Yöntem kısımları nicel olabildiği gibi nicel de olabilmektedir.  Aslında malzeme ve yöntem kısmında “Problem nasıl incelendi?” sorusuna cevaplar aranmaktadır,

Malzeme yöntem kısmı yazılırken,  tezi okuyan kişinin kişinin deneyi ya da anketi tekrar deneyeceği şekilde açık olarak yazılmalıdır. Yeni teknikler detaylı bir şekilde anlatılmalıdır, eski yöntemler ise protokole uygun bir şekilde anlatılmalıdır. Materyal yöntem verilirken tez için yapılan deney fotoğrafları ve cihazların resimleri kullanılabilir. Malzeme yöntem kısmı görsel veriler ile zenginleştirilebilir. Örneğin;

Sonuçlar kısmında ise; tez kapsamında yapılan deneylerin ya da anketlerin belli programlarla analiz edilmesi sonucu elde edilen veriler tablo ya da grafik haline getirilerek göreselleştirilmesidir. Bazı kaynaklarda sonuçlar yerine bulgular adı da kullanılabilmektedir.

Her tablonun ya da grafiğin bir adı olmalıdır. Ancak tablo ya da grafik isimleri mümkün olduğunca kısa ve net verilmelidir. Tabloların açıklamaları üstte (Örn; Çizelge 1.1.),

 

Çizelge 1.2. : Türkiye’nin Buğday Ekiliş Alanı, Üretim ve Verim Miktarları (Engindeniz, 2011)

grafiklerin açıklaması altta olur  (Örn; Şekil; 1.2).

Şekil 1.2. Çeşitli Al konsantrasyonlarında yetiştirilen buğday fidelerinin 12. Günün sonundaki  sürgün boy uzunlukları

Tablo ya da grafiklerin açıklanması ve yorumlanması grafik ve tablonun altında yapılmaktadır. Sonuçlar kısmında çok fazla karışıklığa gerek yoktur. Sadece, tez için yapılan deney ya da analiz sonuçları net bir şekilde verilmelidir.

Tartışma yazılırken, tez yazım hazırlığında yapılan literatür taramasının önemi son derece fazladır. Çünkü tartışma kısmında tez içerisindeki “Bulguların anlamı nedir?” sorularına cevap aranmaktadır.

Tartışma bölümünde ise ise aşağıdaki konulara değinilmektedir.

  • Sonuçların genel yorumlaması yapılır. Gözlenen gerçeklikler ile ilgili bilgi verilir.
  • Çalışmanın sonuçlarına göre benzer olan çalışmalardan farkı ve literatüre kazandırdıkları ayrıntılı bir şekilde tez içerisinde verilir.
  • Önceki çalışmaların sonuçları ve yazılan tezin sonuçları karşılaştırılır.
  • Daha önce yapılan benzer nitelikteki diğer çalışmalarla tezin farklı olmasının nedenlerine açıklık getirilmeye çalışılır.
  • Tezdeki çalışmaların sonuçları genel olarak değerlendirilir ve  şöyle yapılsa daha iyi olabilirdi şeklinde öneriler verilir.

Tez yazımı uzun ve meşakkatli bir süreçtir, Tez yazarken konu çok fazla ayrıntılı incelenir. Sayfa sayısı fazladır. Özellikle doktora tezlerinde ekstra bir zahmet gerekmektedir. Bu konuda tez yazacak kişinin kendisini geliştirmesi gerekmektedir. Yani tez konusunun iyi olması ve tezin sonuçlarını iyi çıkması iyi bir bilim adamı olabilmek için yeterli değildir. Öncelikle konuyu ve sonuçları akademik dil ile tez yazım klavuzuna uygun olarak yazabilmek gerekmektedir. Diğer yandan, tüm akademik çalışmalarda genel olarak intihal oranları kesinlikle %20’ nin altında olması gerekmektedir.  Çalışma bitirilip enstitüye teslim edildiğinde tez yazım klavuzuna uygunluğu ve intihal oranları kontrol edilir. Kurallara uygun olmayan tez enstitü tarafından kabul edilmez. Aynı zamanda tezin giriş, araştırma yöntem ve

sonuç kısımları tez jürisi ve danışman tarafından tez savunması öncesi ve sonrası incelenir ve öneriler verilir.

Her tezin kendine özgü araştırma yöntemleri olduğu gibi tez hazırlamanın da kendine özgü bir takım kuralları bulunmaktadır. Tez hazırlama zaman aralığında dikkat edilmesi gereken şey tezin akademik dilde yazılması ve tezim bilimsel bir çalışma olduğunun bilincinde olarak yazılması gerekmektedir.

Bu sebeple “Tez yazımının hazırlanması konusunun ayrıntılı bir şekilde incelenmesi için daha önce yazılmış ve yayımlanmış başarılı tezlerin değerlendirilmesi faydalı olacaktır. YÖK bu konuda geçmiş dönemlerde hazırlanmış tezlerin incelenebilmesi ve bilgilerden yararlanılması adına çok iyi bir hizmet sunmaktadır. Genel olarak Türkiye’deki üniversiteler kapsamında ön lisans, yüksek lisans ve doktora şeklinde hazırlanmış yüksek lisans tezlerini inceleme imkanı sunmaktadır. Öğrenci tez konusu ile ilgili anahtar kelimeleri kullanarak tezin genel içeriğine ya da özetlerine ulaşabilmektedir.  

Tez kaynakları sadece Türçe olmayabilir, bazı konularda uluslararası yazılmış tezlerdeki bilgilere ihtiyaç duyulabilir. Bu konuyla ilgili YÖK’ün dışında ulaşabileceğiniz en önemli kaynak ProQuest olarak bilinmektedir. Bu site içerisinde çok sayıda yabancı kaynaklara ve tezlere ulaşılmaktadır.  ProQuest’i Yerli ve yabancı çok fazla sayıda tez taraması yapabilmek için uluslararası geçerliliği olan bir diğer kaynak da ProQuest dir. ProQuest ile tarama yapabilmek için Milli Kütüphane üyesi olunması gerekmektedir. ProQuest üzerinde 2.3 milyon dan fazla oranda Master ve Doktora Tezi yer almaktadır.

Tez yazımı hazırlama ile ilgili bu konuları göz önünde bulundurmanın yanında Tez Nasıl Hazırlanır sorusuna cevap şeklinde basamak basamak şekiller yardımıyla aşağıda anlatılmıştır.

Tez çalışmasına başlamadan önce  konuyla ilgili bilim dalı öğretim üyesi ile (diğer bir ifade ile tez danışmanı) yapılacak tez çalışmasının konusuna ve içeriğine tez danışmanının yardımı ve önerileri ile karar verilmelidir.  

Genel olarak bir araştırmanın aşamaları şu şekilde sıralanabilir:

Tez Konusunun Seçilmesi,

Konuyu Sınırlandırma,

Hipotez Kurma,

Araştırma Metodunu Belirleme,

Geçici Plan Hazırlama,

Geçici Kaynakça Oluşturma,

Okuma-Not Alma  

Tez Yazım aşamalarıdır.

Tez Konusu Seçimi

Konu seçimi konusundaki en öneli husus şu şekildedir, öğrencinin konuya ilgili olması gerekmektedir. Eğer öğrenci doktora öğrencisi ise yüksek lisans döneminde çalışmış olduğu konuya paralel olan bir konu seçilmelidir. Öğrencinin bildiği hakim olduğu konu ile ilgili bir konunun seçilmesi öğrencinin faydasına olacaktır. Tez uzun soluklu bir süreçtir, araştırmacının konuya olan bağlılık durumunu düşürebilmektedir. Bu sebeple öğrenci  ilgi alanında bir konunun seçilmesi araştırmanın başarısı ve tezin sağlığı için çok daha önemlidir.  Tez konusu özgün olmalıdır. Yani daha önce herhangi bir kişi tarafından çalışılmış olmamalıdır. Son olarak da araştırma konusu öğrencinin bilgi seviyesine uygun olmalıdır Aksi taktirde tez yazım süresi çok fazla zaman alır.

Konuyu Sınırlandırma

Geniş bir konu kapsamında çalışılması özellikle yüksek lisans ve lisans tezlerinde araştırmayı zorlaştırdığı gibi, dar olması da araştırmanın önemini azaltır. Konunun dar ya da geniş olması araştırmacı kişi olan öğrencinin bilgi birikimine, zamanına ve seçilmiş olan konunun spesifik olmasına göre değişim göstermektedir. Tez olacak konuya sınırlama getirilmesi, o konuyla ilgili hakkında çok geniş çaplı bilgiye sahip olunmasını sağlamaktadır. Fakat, bu araştırmanın bilimsel olduğunu ve literatürde yer alacağı unutulmadan doğru sınırlar içerisinde yapılması gerekmektedir.

 

Hipotez Oluşturma

Hipotez, belli bir konuda geliştirilen ve değişkenlerin varlığı öne sürülen  belli ilişkilerin karşılaştırılmasını ön görerek geçici çözüm yolları olarak ifade edilir. Hipoteze özellikle tez öneri formlarında çok fazla yer verilir. Hipotezde; ‘’ tez sonucunda şöyle olmasını bekliyoruz’’ şeklinde ifadeler kullanılmaktadır.  Araştırmacı yapmış olduğu literatür taramaları okumaların neticesinde elde edindiği bilgiler ışığında bir hipotez geliştirmektedir. Çalışma devamında sağlanan neticelere göre göre hipotezde değişikliklere gidilmektedir.

Araştırma Metodu Belirleme

Tez ile ilgili yapılacak olan çalışmada araştırmacı deney ya da gözlem araştırma metodunu baştan tespit etmeli bunu da tez öneri formunda açıklamalıdır. Deney ya da anket formu için bir yöntem zaman çizelgesi oluşturulmalı bu çalışma takvimine göre tez çalışmalarına devam edilmelidir. Bir tez konusunda sadece deney ve anket yöntemleri kullanılmaz  konunun özelliklerine göre kütüphane araştırması, anket, gözlem, mülakat, istatistik vb. gibi yöntemlerde araştırma metotları kapsamında yer almaktadır.

Geçici Plan

Geçici plan, çalışma kapsamında henüz konu ile ilgili olarak okuduğu birkaç çalışmadan yararlanarak nasıl bir çalışma yapmak istediğini gösteren taslaktır. Bu taslak araştırmacının

çalışma esnasında izleyeceği yolu göstermektedir. Geçici plan, okumalar sırasında edinilen bilgiye  göre hazırlanmaktadır. Araştırmanın genel olarak spesifik taraflarına inildikçe geçici planda değişiklikler yapılabilmektedir. Geçici plan için tez çalışması esnasında yapılan bir ön çalışma ya da çalışma takvimi denilebilir. Konunun gidişatı, analiz sonuçları ve diğer çevresel faktörlere göre değişiklik gösterebilir.

Geçici Kaynakça Oluşturma

Kaynakça hazırlanması genel itibari ile yapılan literatür taraması sonucunda oluşturulan bir metindir.  Hazırlana geçici planla beraber kaynakların toplanması basamağına geçilmektedir. Kaynak toplama konusunda birden çok yerden faydalanılabilir. Yerli ve yabancı tez ya da makaleler, kitaplar, internet siteleri tez yazımında tercih edilen kaynak dökümanlardır. Yine benzer şekilde kaynak dökümanlara kitap, makale, rapor, gazeteler, seminerler, kongre bildirileri gibi tez konusuyla ilgili tüm eklenebilir. Tez yazımında mümkün olduğunca seçici olmaya dikkat edilmelidir. Birinci el kaynaklardan yararlanılmalıdır. Kaynakların atıf yapılmaya uygunluğu tespit edilmelidir.

Okuma ve Not Oluşturma

Hipotez ve geçici çalışma planı kapsamında okuma ve not alma çalışması yürütülmektedir. Okuma esnasında tez konusu ile alakalı önemli görülen noktalar not edilmelidir. Kaynak toplama basamağı gibi gibi okuma ve not alma aşamasında da seçici davranmak gerekir. Tezin belki de en önemli kısmı okuma ve not alma kısmıdır. Çünkü ne kadar fazla kaynak taranırsa o kadar fazla tez ile ilgili bilgi sahibi olunmaktadır.

Tez Yazımı

Tez yazma, araştırma sürecinin son aşamasıdır. Tez metni yazımındaki temel hedef, araştırma problemi ile ilgili bunun üzerine yapılan araştırmaları, sonuçları, yorumları ve genellemeleri okuyucuyla paylaşmak ve literatüre yeni bilgiler kazandırmaktadır. Tez konusu açık ve anlaşılır olması gerekmektedir. Ayrıca, araştırmanın bütün aşamaların ve bulgularının tam bir netlikle ve şüpheye yer bırakmayacak biçimde sunulması gerekmektedir. Tezinize % 100 hakim olunması gerekmektedir. Tezin yazımı bittikten sonra her satırını kelimesini savunabilmelidir. Tezi teslim ettikten sonra akademisyenlerin önünde tezinizle ilgili soruları cevaplamanız ve tezinizi savunmanız gerekmektedir.

Tez Yazımı Bittikten Sonraki Zaman Aralığı

  • Danışmanınızın kontrolünden sonraki evrede tez son halini almaktadır.
  • Tezinizi jüri atama formu ile birlikte enstitüye teslim edilmelidir.
  • Tez savunması için enstitü tarafından gün belirlenilmelidir. Belirlenen gün için sunumunuzu hazırlanmalıdır.
  • Sunumunuz ertesi gününde, kabul kararı çıkarsa onay sayfasını tez kopya sayınız kadar çoğaltıp jüri üyelerine imzalatılması gerekmektedir.
  • Tez kopyalarında jüri üyelerinin ve enstitünün işaretlediği düzeltmeleri verilen sürede yapmanız gereklidir. Düzeltmeleriniz ile ilgili danışmanınıza bilgi verip onayını alın.

Bu yazıda tez yazımı konusu incelenmiştir. Tez yazımı uzun ve meşakkatli bir süreçti ve bu süreçte mümkün olduğu kadar profesyonel kişilerden yardım alınması gerekmektedir. Tezin her basamağında uzman kadro ile  çalışılması tezin hem belirlenen zaman aralığı içerisinde tamamlanmasını sağlar hem de öğrencinin tez ile ilgili eksikliklerinin giderilmesine yardımcı olur. Bundan dolayı tez danışmanlarından yardım alınması tez yazım sürecinde öğrencileri rahatlatacaktır.

Yukarıda ifade ettiğimiz lisans tezi yazma aşamaları ve bu konudaki akademik incelikler ile ilgili olarak fakülteden yeni mezun durumunda olan bir öğrenci için gerek akademik alan araştırması eksiklikleri, zamanın kısıtlı olması, tez konusunun spesifik olması ve genellikle ingilizce tez ya da makalelerde araştırma yapma zorunluluğu gibi nedenler öğrencileri bu konularda yardım almasına neden olmaktadır. Öğrenciler işte tam bu noktada akademik olarak işi bilen, çalışma takvimlerine uyum göstererek zaman çizelgesinden sapmayan, alanında uzman olan danışmanlık merkezleriyle iletişime geçmelidir. Biz odevtezprojemerkezi uzmanlarımız olarak bu süreçte şu şekilde faydalı olacaklardır;

  • Yazarlarımız tez konunuz ile ilgili geniş çaplı bir literatür taraması yapacak,
  • Tezin literatür taramaları size kaynakça ile birlikte iletilecek, literatür taramasıyla beraber tezin ana iskeleti oluşturulacak,
  • Böylelikle bir çok adım pratik bir hale getirilecek ve zamandan tasarruf sağlamış olacaksınız.
  • Tezin ilerleyen bölümlerinde sizin tek yapmanız gereken çalışmayı inceleyip, düzeltme talebinde bulunmak olacaktır.

Bu konuda biz odevtezprojemerkezi olarak akademik olarak lisans tezi hazırlama ve diğer tüm akademik çalışmalarda sizi başarıya götürmeye, kendisini ispatlamış uzman kadromuz ve disiplinli koordinatörlerimiz ile bir ekip olarak yanınızda olmaya hazırız.